Chạy hùng hục nhưng…sai đường

Can thiệp rõ sớm, ngày vài tiếng ( thậm chí đi bán trú) nhưng…sai đường

Thì buồn lắm, tiếc lắm, đau lắm!

Trong can thiệp ngôn ngữ cho trẻ đặc biệt, có một sai lầm kinh điển mà cực kỳ nhiều ba mẹ (và cả giáo viên) đang mắc phải: Đè đầu cưỡi cổ bắt con tập phát âm, học thuộc câu dài khi con chưa biết giao tiếp…

Kết quả là gì? Con có thể nói vẹt được vài từ, nhưng hoàn toàn thờ ơ, bị động, thậm chí kích động khi cần giao tiếp:

không biết gọi mẹ khi cần, không biết chỉ tay chia sẻ, không thể cùng chơi với bất kì ai, nói nhại, phớt lờ mệnh lệnh, nổi giận khi mọi người không hiểu yêu cầu…

Để không rơi vào cảnh chạy thục mạng ngược đường, người can thiệp và phụ huynh nhất định phải nắm lòng Bản đồ 4 tầng ưu tiên trong dạy ngôn ngữ cho trẻ dưới đây. Cứ đi đúng lộ trình này, con đi chậm cũng sẽ về đích!

TẦNG 1: Ngữ dụng

Dạy DÙNG ngôn ngữ để giao tiếp

Đây là GỐC RỄ! Đừng đợi trẻ biết nói mới dạy giao tiếp. Giao tiếp bắt đầu từ ánh mắt, biểu cảm, cử chỉ…

Trẻ có xu hướng rối loạn ngữ dụng (đặc biệt là trẻ tự kỷ) sẽ gặp khó khăn lớn trong cả việc hiểu và dùng lời nói lẫn không lời trong các tình huống xã hội. Nên nếu chỉ ngồi bàn học thẻ tranh, nhắc vẹt, cắm nấm…thì sao trẻ đi hoà nhập được?

Mục tiêu: Giúp trẻ hiểu ánh mắt, biểu cảm, cử chỉ, biết chủ động dùng giao tiếp mắt, chỉ tay, lời nói để yêu cầu hoặc chia sẻ điều con muốn.

Giải pháp: Chơi tương tác, biến sinh hoạt hàng ngày thành các hoạt động có cấu trúc; áp dụng triệt để các chiến lược từ Hanen và công cụ giao tiếp thay thế (AAC).

Tham khảo: 29 giọng nói hơn cả bật âm, Dạy con 247, Chơi lớn. Khoá Trị liệu hành vi của BS Cú.

~~~~~~~~~~~~~~

TẦNG 2: Ngữ nghĩa

Dạy HIỂU lời nói

Trẻ học từ bằng cách giải mã những gì người lớn nói xung quanh, và tiếp thu nhanh nhất qua những thứ trẻ cực kỳ yêu thích.

 Nhiều GV dạy trẻ bằng tráo thẻ tranh- trong khi trẻ chưa biết đồ vật thật, chưa chủ động giao tiếp. Đây là sai lầm nghiêm trọng cần phá dỡ.

Chiến lược luôn sử dụng: 4T ( nói thu gọn- từ từ- trọng tâm- thể hiện). Nếu trẻ học từ quá khó khăn, người dạy có thể kết hợp thêm các kỹ thuật dạy rời rạc (DTT) của ABA.

Tham khảo: Dạy con 247, 100 từ đầu tiên.

~~~~~~~~~~~~~~~

TẦNG 3: Ngữ pháp

Dạy con KẾT HỢP TỪ thành câu

Khi con đã có một "kho" vốn từ ổn định, đó mới là lúc dạy con xây câu.

Nhiều GV và PH nóng lòng bắt trẻ phải thuộc lòng cả một câu dài khi con mới nói được tài từ đơn. Sai lầm này biến trẻ thành một chú vẹt - lặp lại vanh vách nhưng hoàn toàn không hiểu mình đang nói gì.

Giải pháp: Biến việc học câu thành trò chơi, mở rộng câu từ từ đơn sang từ đôi, câu ba từ một cách tự nhiên…

Tham khảo: 42 trò chơi giúp trẻ hay nói.

~~~~~~~~~~~~~~

TẦNG 4: Ngữ âm

Dạy trẻ PHÁT ÂM RÕ RÀNG

Đây là phần NGỌN, chỉ nên luyện khi trẻ

đã có chú ý chung, bhợp tác và có khả năng bắt chước.

Rất nhiều ba mẹ đảo ngược tầng này lên đầu tiên và nhận về thất bại. Khoa học cho thấy:

35% trẻ tự kỷ không có lời nói chức năng.

60- 65% trẻ tự kỷ có kèm theo RL vận động lời nói có nguồn gốc thần kinh.

Nếu trẻ không thể điều khiển môi, răng, lưỡi để phát âm thì việc bắt nói chỉ làm trẻ thêm sợ hãi.

 Giải pháp :Với trẻ có rối loạn vận động lời nói, cần được can thiệp chuyên sâu bằng liệu pháp PROMPT

 Tham khảo: Khoá Kích âm của BS Cú, Sách Miệng xinh lời hay.

 Can thiệp ngôn ngữ là một hành trình dài cần sự kiên nhẫn và khoa học. Đi chậm mà đúng đường, trẻ sẽ tiến bộ vững chắc. Đi nhanh mà sai lộ trình, con sẽ vĩnh viễn mất đi "giai đoạn vàng" rất đáng tiếc.

 OWLSPEAKS

 0857389318

 daotaotrilieu@gmail.com

 378 Minh Khai - Vĩnh Tuy - Hà Nội

Tư vấn/ đào tạo PH tự can thiệp cho con

 Đào tạo, huấn luyện CV Ngôn ngữ Trị liệu

 Khám, thiết kế chương trình, cung cấp trị liệu cho trẻ dưới 6 tuổi có khó khăn về phát âm, giao tiếp, vui chơi, ngôn ngữ